»Ich nähre mit dem,
wovon ich mich selbst ernähre.«

»...inde pasco, unde pascor...«

Augustinus Aurelius, Sermo 339, 4

 
»Karmię was tym,
czym sam żyję.«

BOTSCHAFT FÜR DIE WOCHE - MEDYTACJA TYGODNIA
P. Teodor Puszcz SChr

 
 


Aussendung der Apostel (fol. 20v).
Franko-flämisches Stundenbuch (um 1480).
Quelle: Joachim M. Plotzek. Ars vivendi ars moriendi. München 2001, S. 328.

Pfingsten

Am Pfingstsonntag wird im Gottesdienst das Evangelium nach Johannes gelesen, dass über die Begegnung Jesu mit seinen Aposteln am Abend des Auferstehungstages berichtet (vgl. Joh 20, 19-23). Das Charakteristische ist, dass der Herr sie mit den berühmten Worten Friede sei mit euch zweimal begrüßt und durch sein Kommen sie mit Freude erfüllt. Er will sie aussenden und dazu schenkt er ihnen den Heiligen Geist.
Für das heutige Hochfest wäre zu erwarten, dass ich ein typisches Bild mit dem Pfingstereignis vorstellen würde, ein Bild mit den um Maria versammelten Aposteln und der über ihnen schwebenden Taube. Unser Bild dagegen zeigt die Aussendung der Apostel nach dem Pfingstgeschehen zu Beginn des Hl. Geistoffiziums (fol. 20v) aus dem franko-flämischen Stundenbuch (um 1480). Das Buch kann der franko-flämischen Grenzregion des Hennegau (Hainaut) zugeordnet werden, die Städte wie Tournai, Valenciennes, Cambrai und Mons umfasst. Die Handschrift enthält 154 Pergamentblätter, auf denen sich grundsätzlich lateinischer Text befindet, aber mit sporadischen französischen Zusätzen. Das Illustrationsprogramm ist thematisch weitgehend traditionell, doch es gibt einige Ausnahmen. Zwölf ganzseitige Miniaturen leiten die Haupttexte und jede einzelne Gebetsstunde des Marienoffiziums ein. Die ganzseitige Miniatur am Beginn des Kurzen Hl. Geistoffiziums ist von besonderem Interesse, sowohl auf Grund ihrer Verbindung mit einer in erster Linie im Hennegau weitverbreiteten ikonographischen Tradition, als auch wegen einiger einzigartiger Züge. Pfingstdarstellungen stehen gewöhnlich an dieser Stelle des Stundenbuches, aber unsere Miniatur fällt dadurch auf, dass die Szene innerhalb und außerhalb eines kleinen offenen Hauses oder einer Vorhalle angesiedelt ist. Dieses Kompositionsschema, das sich hauptsächlich in Kodizes findet, die zwischen 1470 und ca. 1500 im Hennegau gefertigt wurden, verzichtet auf die umschlossenen und zentral angelegten Räume, die die meisten Pfingstszenen bestimmen, zugunsten einer offenen und asymmetrischen Komposition, welche die Aufmerksamkeit auf Figuren am Eingang oder außerhalb des Raumes zu konzentrieren beginnt, in dem sich Maria mit den meisten Aposteln aufhält. Dadurch wird das Gewicht von der Herabkunft des Hl. Geistes auf die danach erfolgende Aussendung der Apostel verlagert. Die Taube ist außerhalb der Architektur dargestellt. Keine auf die Figuren herabkommenden Strahlen oder Feuerzungen werden gezeigt. Der Schwerpunkt des Ereignisses hat sich entscheidend von der Erscheinung des Hl. Geistes zu dem Augenblick hin verlagert, in dem eine vom hl. Petrus angeführte Gruppe von drei Aposteln das Haus verlässt, in dem sie sich mit Maria und den übrigen Aposteln versammelt hatte. Es ist noch eine weitere Frau zu sehen und die andere Gruppe bilden zwölf Personen. Wir sehen im Hintergrund Wolken und Berge sowie grüne Bäume im Vordergrund.
Jesus hat seinen Jüngern einen besonderen Wegbegleiter auf die Mission mitgegeben, den Heiligen Geist. Die besondere Salbung mit dem Geist Gottes am Anfang ihres Weges und ihrer Tätigkeit erinnert an ein ähnliches Ereignis. Am Anfang des öffentlichen Wirkens Jesu, als er in der Synagoge in Nazaret aus dem Buch Jesaja las Der Geist des Herrn ruht auf mir... (vgl. Lk 4, 16-19), wurde er auch mit dem Geist gesalbt. Der Meister ist in seinen Jüngern zu erkennen. Er geht mit ihnen dorthin, wohin er sie sendet. Wie mich der Vater gesandt hat, so sende ich euch (Joh 20, 21). Es gibt nur eine und die gleiche Sendung: den Armen eine gute Nachricht zu bringen, den Gefangenen die Entlassung zu verkünden, den Blinden das Augenlicht und den Zerschlagenen die Freiheit zurück zubringen. Mit anderen Worten, wir sollen einfach den Mitmenschen vom liebenden Gott Zeugnis geben.

Hilf uns, Heiliger Geist, du Pfingstgeist,
zu klären, was zweifelhaft ist,
zu durchglühen, was lau ist,
zu erhellen, was dunkel ist,
vor der Welt glaubwürdige Zeugen der Liebe Christi zu sein,
denn "niemand kann leben ohne Liebe".
Papst Johannes Paul II.

Niedziela Zesłania Ducha Świętego

W Niedzielę Zesłania Ducha Świętego w liturgii czytana jest Ewangelia św. Jana, która relacjonuje spotkanie Jezusa z Apostołami wieczorem w dniu Zmartwychwstania (por. J 20, 19-23). Charakterystyczne jest to, że Pan dwukrotnie pozdrawia ich słowami Pokój wam! i poprzez swoje przyjście napełnia ich radością. Chce On ich posłać i dlatego obdarza ich Duchem Świętym.
Można by oczekiwać, że na dzisiejszą uroczystość przedstawię typowy obraz z wydarzeniem Pięćdziesiątnicy, obraz z zebranymi wokół Maryi Apostołami i unoszącą się nad nimi gołębicą. Natomiast nasz obraz, znajdujący się na początku oficjum o Duchu Św. (fol. 20v) z franko-flamandzkiego modlitewnika (ok. 1480), pokazuje wysłanie Apostołów po Zesłaniu Ducha Świętego. Kodeks ten można przyporządkować rejonowi granicznemu Hainaut (Hennegau), obejmującemu miasta Tournai, Valenciennes, Cambrai i Mons. Rękopis ten zawiera 154 karty pergaminowe z tekstem łacińskim, ale sporadycznie pojawiają się też francuskie wstawki. Program ilustracji jest tematycznie w większości tradycyjny, chociaż z niektórymi wyjątkami. 12 całostronicowych miniatur poprzedza główny tekst oraz każdą pojedynczą godzinę oficjum maryjnego. Miniatura znajdująca się na początku krótkiego oficjum o Duchu Św. jest bardzo interesująca, w pierwszej linii z powodu łączności z tradycją ikonograficzą, rozpowszechnioną w Hainaut, jak również z powodu kilku charakterystycznych cech. Zazwyczaj na tym miejscu modlitewnika znajdują się tradycyjne przedstawienia wydarzenia Pięćdziesiątnicy, ale nasza miniatura zwraca na siebie uwagę przez to, że scena ta została umieszczona wewnątrz i na zewnątrz małego odkrytego domu lub przedsionka. Ten schemat kompozycyjny, który można spotkać w kodeksach wykonanych między 1470 a ok. 1500 w Hainaut, rezygnuje z zamkniętych i centralnie położonych pomieszczeń, które opanowują najczęściej sceny Zesłania Ducha Świętego, na korzyść otwartej i asymetrycznej kompozycji, która koncentruje uwagę obserwatora na osoby u wejścia lub poza obrębem pomieszczenia, z siedzącą w nim Maryją i Apostołami. W ten sposób akcent zostaje przesunięty z Zesłania Ducha Świątego na następujące po nim wysłanie Apostołów. Gołąb został umieszczony poza budynkiem. Nie zostały przedstawione żadne promienie lub języki ogniste zstępujące na zgromadzonych. Główny akcent wydarzenia zdecydowanie przesunął się z objawienia Ducha Św. na moment, w którym trójosobowa grupa Apostołów, prowadzona przez św. Piotra, opuszcza dom, z zebranymi w nim Maryją i pozostałymi Apostołami. Na obrazie widzimy jeszcze inną kobietę. Zauważmy, że ta większa grupa składa się z 12 osób. W tle zostały umieszczone chmury i góry, a z przodu obrazu zielone drzewa.
Jezus dał swoim uczniom na drogę ich misji szczególnego Towarzysza, Ducha Świętego. Szczególne namaszczenie Duchem Bożym na początku ich drogi i działalności przypomina nam podobne wydarzenie. Na początku publicznej działalności Jezusa, gdy w synagodze w Nazarecie przeczytał ze zwoju Izajasza Duch Pana nade mną... (por. Łk 4, 16-19), został też namaszczony Duchem. Mistrza można rozpoznać w uczniach. Idzie On z nimi tam, dokąd ich wysyła. Jak Mnie posłał Ojciec, tak i Ja was posyłam (J 20, 21). Jest tylko jedna i ta sama misja: ubogim głosić dobrą nowinę, więźniom ogłosić wyzwolenie, niewidomym przywrócić przejrzenie, a zniewolonym wyzwolenie. Innymi słowy, powinniśmy ludziom nam współczesnym dawać świadectwo o kochającym Bogu.

Pomóż nam, Duchu Święty, Duchu Pięćdziesiątnicy,
wyjaśniać to, co jest wątpliwe,
ogrzać to, co jest letnie,
oświecić to, co jest ciemne,
być wiarygodnymi świadkami miłości Chrystusa wobec świata,
gdyż "nikt nie może żyć bez miłości".
Jan Paweł II

 
 
Archiv - Archiwum
Counter
web design net-golum