»Ich nähre mit dem,
wovon ich mich selbst ernähre.«

»...inde pasco, unde pascor...«

Augustinus Aurelius, Sermo 339, 4

 
»Karmię was tym,
czym sam żyję.«

BOTSCHAFT FÜR DIE WOCHE - MEDYTACJA TYGODNIA
P. Teodor Puszcz SChr

 
 


Frage nach der kaiserlichen Steuer

Bibelgraphik von Gustave Doré (1832-1883)
29. Sonntag im Jahreskreis

Gustave Doré (1832-1883), ein französischer Maler und Graphiker, war sehr begabt. Als Zeichner fiel er schon als Schüler auf. Mit sieben Jahren begann er mehrere Instrumente zu spielen. Mit 9 Jahren versuchte er sich erstmals an der Illustration Dante Alighieris Göttlicher Komödie. Als er dreizehn Jahre alt war, kam er nach Paris und mit 15 Jahren war er bereits als Illustrator beim Journal pour rire tätig. Demnächst illustriert er rund 90 Werke der Weltliteratur, unter anderem auch die Bibel. 1865 schuf er seine 230 Bibelgraphiken, die zu den Bekanntesten überhaupt immer noch gehören. Auch die Begebenheit mit der Steuermünze (Mt 22, 15-21), die im Evangelium niedergeschrieben wurde, hat seine Aufmerksamkeit verdient.

Alle drei synoptischen Evangelisten berichten von der an Jesus gestellten Frage nach der kaiserlichen Steuer (Mt 22, 15-22; Mk 12, 13-17; Lk 20, 20-26). Zwei Gruppierungen hatten Interesse daran, Jesus eine Falle zu stellen. Die Pharisäer waren gegen die römische Besatzung und gegen die Steuern, weil sie die jüdische Theokratie zurückhaben wollten. Die Anhänger des Herodes, waren nur politische Befürworter und haben die Dynastie der Herodianer, die von Rom auf dem Thron gesetzt wurde, unterstützt, sowie die Steuerrechte gewollt. Zwei Gruppen, die "für" und "gegen" Steuer plädierten, wollten etwas erleben. Die zu Jesus Geschickten fragten ihn: Ist es nach deiner Meinung erlaubt, dem Kaiser Steuer zu zahlen, oder nicht? (Mt 22, 17) Damit soll Jesus in einen Konflikt zwischen Religion und Politik gebracht werden. Bejaht er die Steuerpflicht, stellt er sich auf die Seite des heidnischen Kaisers; bejaht er sie nicht, wird er bei der römischen Besatzungsmacht denunziert. Jesus erkannte ihre böse Absicht und wollte eine Münze sehen. Matthäus hat sie Steuermünze genannt (gr. nomisma tou kensou; dabei das griechische kensou wurde aus dem lateinischen census - Steuer pro Kopf - übernommen). Es wurde Jesus ein Denar hingehalten. Auf der Illustration Doré steht er genau in der Mitte des Bildes, umgeben von den Fragenden. Das ganze Geschehen ist im Tempelbereich platziert. Jesus zeigt mit der linken Hand auf sein Herz. Einer der Männer gibt ihm gerade in die Rechte die Münze. Alle drei Evangelisten nennen die Münze, mit der damals die Steuern bezahlt wurden, denarion (Mt 22, 19; Mk 12, 15; Lk 20, 24). Die römische Silbernmünze, denarius nummus genannt, war von 209v.Chr. bis 215 n.Chr. im Gebrauch und wog anfänglich 4, 55 g und mit der Zeit nur noch 2, 3 g. Der Durchmesser verringerte sich von 22 mm auf 18 mm. Es wurde festgestellt, dass einzelne Serien einen hohen Nichtsilberanteil aufwiesen. Einem ähnlichen Wandel war das Prägebild unterworfen. Ursprünglich trug der Avers den behelmten Kopf der Roma oder Diana. Der Revers zeigte die Dioskuren. Schon vor dem 2. Jh. v. Chr. erscheinen immer häufiger Diana, Victoria, Iupiter und auch andere Gottheiten. Gegen Ende des 2. Jh. v.Chr. verdrängten schließlich Mars und andere Götter den Romakopf auch von der Vorderseite. Köpfe von lebenden Personen waren bislang nicht auf den Münzen erschienen. Dies änderte sich 44 v.Chr. als Caesars Kopf auf der Vorderseite eines Denars abgebildet wurde. Damit war der Typ des kaiserlichen Denars geschaffen. Dominierend blieb auf dem Avers das meist belorbeerte Portrait des Kaisers oder seiner Verwandten. Jesus selbst hat kein Geld,
er verlangt eine Münze. Sie trägt das Bild des heidnischen Kaisers Tiberius und die Aufschrift: Kaiser Tiberius, des göttlichen Augustus anbetungswürdiger Sohn, oberster Priester. Im Tempel von Jerusalem waren Darstellungen Gottes oder eines Menschen strengstens verboten. Den Männern wird mit ihrer Antwort ihre Inkonsequenz vor Augen geführt: Sie tragen mit ihrem Geld im Tempel des einzig wahren Gottes das Bild des göttlich verehrten Kaisers herum. Der einzig wahre Gott hat durch Mose auf den Tafeln mit zehn Geboten geschrieben: Du sollst keine anderen Götter neben mir haben. Mit seiner Antwort gibt Jesus eine gute Weisung: Gebt dem Kaiser, was dem Kaiser gehört, und Gott, was Gott gehört (Mt 22, 21). Er vermeidet damit eine konfliktstiftende Situation. Er sagt zugleich, dass der Mensch auf Erden lebt und in eine sozial-politische Situation eingeschrieben ist, aber zugleich ist er Geschöpf Gottes, zu dem er steuert. Er nimmt den Menschen ernst und weiß, wie sich die menschlichen und die göttlichen Angelegenheiten in seinem Leben durchschneiden. Auf unserer Illustration hält Jesus mit der rechten Hand die Münze und mit der linken zeigt er auf sein Herz. Er unterscheidet und trennt die Ansprüche Gottes und des Staates.

O Jesus, du größter aller Lehrer!
Lehre mich deine Wege.

29 Niedziela Zwykła

Gustave Doré (1832-1883), francuski malarz i grafik, był bardzo zdolny. Już będąc uczniem dał się poznać jako ilustrator. W wieku 7 lat rozpoczął naukę gry na wielu instrumentach. Mając 9 lat próbował się, ilustrując Boską komedię Dante Alighieri. W wieku 13 lat przybył do Paryża i mając 15 lat pracował jako ilustrator dla Journal pour rire. Następnie ilustruje około 90 dzieł światowej literatury, w tym także Biblię. W 1865 roku powstało 230 grafik do Biblii, które do dziś należą do najbardziej znanych. Także zdarzenie z monetą podatkową (Mt 22, 15-21), które zostało zapisane w ewangelii, zasłużyło na jego uwagę.

Wszyscy trzej synoptyczni ewangeliści opowiadają o zadanym Jezusowi pytaniu o podatek cesarski (Mt 22, 15-22; Mk 12, 13-17; Łk 20, 20-26). Dwa ugrupowania miały interes w tym, by zastawić pułapkę na Jezusa. Faryzeusze byli przeciwko okupacji rzymskiej i przeciwko podatkom, bo chcieli przywrócenia dawnej teokracji żydowskiej. Zwolennicy Heroda, którzy jednak popierali go tylko politycznie, protegowali dynastię Herodian, osadzoną na tronie przez Rzym i byli za rzymskimi prawami podatkowymi. Dwie grupy ludzi, którzy byli "za" i "przeciw", chcieli stać się świadkami jakiejś sensacji. Posłani do Jezusa pytali Go: Jak Ci się zdaje? Czy wolno płacić podatek Cezarowi, czy nie? (Mt 22, 17) W ten sposób chciano Jezusa wpędzić w konflikt między religią a polityką. Jeśli będzie afirmował obowiązek podatku, to stanie po stronie pogańskiego cesarza; jeśli nie będzie go afirmował, to Go denuncjują u rzymskiej władzy okupacyjnej. Jezus rozpoznał ich złe zamiary i chciał zobaczyć monetę. Mateusz nazywa ją monetą podatkową (gr. nomisma tou kensou; greckie określenie kensou przejęto od łacińskiego census - podatek od głowy). Podano Jezusowi denara. Na ilustracji Doré stoi On dokładnie w środku obrazu, otoczony przez pytających. Całe to wydarzenie zostało umieszczone w obrębie świątyni. Jesus lewą ręką pokazuje na swoje serce. Jeden z mężczyzn podaje Mu akurat do prawej ręki monetę. Wszyscy trzej ewangeliści nazywają monetę, która służyła w tamtych czasach do płacenia podatków, denarion (Mt 22, 19; Mk 12, 15; Łk 20, 24). Rzymska srebrna moneta, zwana denarius nummus, była w użytku od 209 przed Chr. do 215 po Chr. i ważyła początkowo 4, 55 g, a z czasem już tylko 2, 3 g. Średnicę zmniejszono z 22 mm na 18 mm. Stwierdzono podczas badań, że niektóre serie zawierały duży udział innych metali. Podobnej przemianie był poddany wybity wizerunek. Początkowo na awersie była głowa Romy w hełmie lub Diany. Na rewersie natomiast Dioskurów. Już przed II wiekiem przed Chr. pojawiają się częściej Diana, Victoria, Jupiter i inne bóstwa. Pod koniec II wieku przed Chr. Mars i inne bóstwa wypierają Romę z awersu. Głowy osób żyjących nie były dotychczas wybijane na monetach. Zmieniło się to w 44 roku przed Chr., kiedy na awersie denara pojawiła się głowa Cezara. W ten sposób został stworzony typ cesarskiego denara. Na awersie dominował portret cesarza w wieńcu laurowym, lub jego krewnych. Jezus nie ma pieniędzy i prosi o monetę. Widniał na niej portret pogańskiego cesarza Tyberiusza i napis: Cesarz Tyberiusz, godny czci syn boskiego Augusta, najwyższy kapłan. W świątyni jerozolimskiej były zabronione przedstawienia Boga lub człowieka. Mężczyznom, rozmawiającym z Jezusem, została ukazana niekonsekwencja w ich własnej odpowiedzi: noszą oni na monetach, w świątyni jedynie prawdziwego Boga, obraz cesarza, czczonego jako boga. Ten jedynie prawdziwy Bóg napisał na mojżeszowych tablicach dziesięciu przykazań: Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną. Swoją odpowiedzią Jezus daje dobre pouczenie: Oddajcie więc cezarowi to, co należy do cezara, a bogu to, co należy do Boga (Mt 22, 21). W ten sposób unika On konfliktowej sytuacji. Jednocześnie mówi On, że człowiek żyje na ziemi i jest wpisany w sytuację socjo-polityczną, a z drugiej strony jest on stworzeniem Boga, do którego zdąża. Jezus bierze człowieka na serio i wie o tym, gdzie się przecinają w jego życiu sprawy ludzkie z boskimi. Na naszej ilustracji Jezus trzyma w prawej ręce monetę, a lewą pokazuje swoje serce. Odgranicza On wymagania Boskie od państwowych.

O Jezu, największy z wszystkich nauczycieli!
Ucz mnie Twoich dróg.

 
 
Archiv - Archiwum
Counter
web design net-golum