»Ich nähre mit dem,
wovon ich mich selbst ernähre.«

»...inde pasco, unde pascor...«

Augustinus Aurelius, Sermo 339, 4

 
»Karmię was tym,
czym sam żyję.«

BOTSCHAFT FÜR DIE WOCHE - MEDYTACJA TYGODNIA
P. Teodor Puszcz SChr

 
 

Berg des schauenden Lebens
Holzschnitt von H. Burgkmeir d. Ä. in: Predigten Deutsch von J. Geiler. Augsburg 1508
8. Sonntag im Jahreskreis

Das Evangelium für den 8. Sonntag im Jahreskreis (Mt 6, 24-34) wurde aus dem Abschnitt: Von der falschen und der rechten Sorge (Mt 6, 19-34) entnommen. Dieser Text handelt vom Sammeln der Schätze (V. 19-21), vom gesunden Auge (V. 22-23), vom Dienst bei zwei Herren (V. 24) und von der Sorge um das Reich Gottes (V. 25-34). Die Perikope besteht aus zwei letzten Abschnitten des 6. Kapitels des Matthäus-Evangeliums. Am Ende der Rede Jesu von der doppelten Sorge der Menschen in ihrem Leben erklingt der Satz: Euch aber muss es zuerst um sein Reich [des himmlischen Vaters] und seine Gerechtigkeit gehen, dann wird euch alles andere dazugegeben (Mt 6, 33).

Es gibt ein Bild aus der christlichen Kunst zu dieser Aussage. Eine Sammlung von Predigten mit dem Titel: Predigen Teütsch: und vil gütter leeren beinhaltet das besagte Bild. Die Predigtsammlung stammt von Johann Geiler von Kaysersberg (1445-1510) und wurde 1508 beim Johann Otmar in Augsburg gedruckt. Sie gilt als die erste Buchausgabe von Geilers Schriften. Er wurde ab 1478 Prediger in Strassburg und so ging er in die Geschichte als der bedeutendste deutsche Prediger des ausgehenden Mittelalters ein. Das Buch umfasst 156 Blätter und wurde durchgehend rubriziert sowie mit zahlreichen gemalten Lombarden (einfache Initialen) in Rot oder Blau versehen. Es befinden sich darin 3 altkolorierte Holzschnitte von Hans Burgkmair d. Ä. (1473-1553). Der erste Holzschnitt mit dem Titel Der Berg des schauenden Lebens, der zweite mit dem Monogramm des Künstlers zeigt eine vierköpfige Pilgergruppe, rastend am Fuß einer Bergkapelle, der dritte stellt den Zachäus dar, der bei der Ankunft Jesu auf eine Palme klettert, die mit den Schriftbändern Glaube - Liebe - Hoffnung versehen ist.

Unser Bild wird oben mit dem Titel Der Berg des schorvenden Lebens und unten mit dem Zitat Primum querite regnum dei et iustitiam eius gerahmt. Es wurde ein Berg mit einer Kapelle ganz oben dargestellt und neben ihr die lateinische Inschrift Sursum corda. Der Weg hinauf ist schmal und voll mit Steinen. Es gibt grünes Gras auf dem Berg und ein Paar Büsche. Das Bild zeigt Menschen, die auf dem Berg zur einer Kapelle steigen. Einige sind als pilger zu erkennen, einige beten den Rosenkranz und halten in der Hand den Zehner (die im Mittelalter bekannte Form der Gebetskette). Wir sehen Männer mit Hüten und Frauen, die an ihrer weisen Kopfbedeckung zu erkennen sind. Es wurden einzelne Personen dargestellt, die diesen Weg alleine machen oder zu zweit – vielleicht als Eheleute. Einige befinden sich noch unten und einige sind ziemlich nah am Ziel ihrer Pilgerfahrt. Der Meister wollte auf diese Weise die Worte Jesu von der wahren Sorge uns vor die Augen stellen.

Evangelist Matthäus hat die Worte Jesu festgehalten als er seine Jünger aufgefordert hat, sich nicht um das Essen und die Kleidung zu sorgen (V. 25). Er hat drei Beispiele herbeigeholt: die Vögel, die vom Schöpfer umsorgt werden (V. 26-27), die Lilien, die ihre Schönheit Gott verdanken (V. 28-29) und das prächtige Gras, das schnell verwelkt (V. 30). Die Jünger Jesu sollen sich keine unnötigen Sorgen machen und nicht fragen: Was sollen wir essen? Was sollen wir trinken? Was sollen wir anziehen? (Vgl. V. 30) Sie sollen sich auch nicht um morgen sorgen (Vgl. V. 34). Eurer himmlischer Vater weiß, dass ihr das alles braucht – sagt Jesus. Der Rabbi von Nazareth will den Christen beibringen, dass sie die Sorge um das Reich Gottes und seine Gerechtigkeit auf den ersten Platz in ihrem Leben stellen sollen (Vgl. V. 33a). Das andere, dass zum täglichen Leben gehört, wird ihnen nicht fehlen (Vgl. V. 33b). So lautet der lateinische Text: Quaerite autem primum regnum Dei et iustitiam eius, et haec omnia adicientur vobis (Mt 6, 33), aus dem der Meister Burgkmair seine Inschrift unter dem Holzschnitt einsetzte. Die Aufforderung Sursum corda (die Herzen nach oben) deutet schon jetzt an, was zu tun wäre: Gebete, Besinnung und Opfer, wie das auf dem Holzschnitt zu sehen ist. Im Brief an die Römer finden wir eine kleine Auslegung, was Reich Gottes ist im Bezug auf das Leben der christlichen Gemeinde: …das Reich Gottes ist nicht Essen und Trinken, es ist Gerechtigkeit, Friede und Freude im Heiligen Geist. Und wer Christus so dient, wird von Gott anerkannt und ist bei den Menschen geachtet. Lasst uns also nach dem streben, was zum Frieden und zum Aufbau der Gemeinde beiträgt (Röm 14, 17-19).

Herr Jesus, Du führt uns ins Reich Gottes.
Herr Jesus, Dein Reich ist Gerechtigkeit, Friede und Freude.
Herr Jesus, Du hast gesagt: zuerst muss es uns um das Reich gehen.



8 Niedziela Zwykła

Ewangelia na 8 Niedzielę w ciągu roku (Mt 6, 24-34) została wyjęta z fragmentu: O fałszywej i prawdziwej trosce (Mt 6, 19-34). Tekst ten mówi o gromadzeniu skarbów (w. 19-21), o zdrowym oku (w. 22-23), o służbie dwóm panom (w. 24) i o trosce o królestwo Boże (w. 25-34). Perykopa ta składa się z dwóch ostatnich fragmentów 6 rozdziału Ewangelii Mateuszowej. Na końcu mowy Jezusa o podwójnej trosce ludzi w ich życiu brzmi zdanie: Szukajcie najpierw królestwa Bożego i jego sprawiedliwości, a wszystko inne będzie wam dodane (Mt 6, 33).

Można znaleźć przedstawienie w sztuce chrześcijańskiej do tej wypowiedzi. Zbiór kazań pod tytułem: Predigen Teütsch: und vil gütter leeren zawiera taki obraz. Wspomniany zbiór kazań jest autorstwa Jana Geilera z Kaysersberg (1445-1510) i został wydrukowany w 1508 roku przez Jana Otmara w Augsburgu. Uważany jest on za pierwsze wydanie pism Geilera drukiem. Od 1478 Geiler był kaznodzieją w Strassburgu i tak wszedł do historii jako najbardziej znany kaznodzieja niemiecki schyłku średniowiecza. Książka składa się ze 156 kart i została zaopatrzona w liczne rubryki oraz niezliczone lombardy (skromne inicjały) w kolorze czerwonym i niebieskim. Znajdują się w niej 3 kolorowane drzeworyty Hansa Burgkmaira Starszego (1473-1553): pierwszy drzeworyt z tytułem: Der Berg des schauenden Lebens, drugi z monogramem artysty ukazuje czterech pielgrzymów, odpoczywających przed górską kaplicą, a trzeci przedstawia Zacheusza, który wspiął się na palmę na widok przychodzącego Jezusa. Zostały one zaopatrzone w banderole z napisami: wiara, miłość i nadzieja.

Nasz obraz został obramowany u góry tytułem: Der Berg des schorvenden Lebens, a u dołu cytatem: Primum querite regnum dei et iustitiam eius. Przedstawiona została góra z kaplicą na szczycie, a obok niej łaciński napis: Sursum corda. Droga w górę jest wąska i pełna kamieni. Na górze rośnie zielona trawa i kilka krzaków. Obraz pokazuje ludzi, którzy wspinają się na górę do kaplicy. Niektórych można rozpoznać jako pielgrzymów, a niektórzy modlą się na różańcu i trzymają w ręku „dziesiątek” (znana w średniowieczu forma sznura modlitewnego). Widzimy mężczyzn z kapeluszami i kobiety z charakterystycznym białym nakryciem głowy. Przedstawiono pojedyczne osoby, które samotnie idą swoją drogą lub we dwójkę – być może małżonkowie. Niektórzy znajdują się jeszcze na dole, a niektórzy są już bardzo blisko celu swojej pielgrzymki. Mistrz chciał w ten sposób postawić nam przed oczy słowa Jezusa o prawdziwej trosce w życiu.

Ewangelista Mateusz uwiecznił słowa Jezusa, gdy wzywał swoich uczniów, aby się nie troszczyli o pokarm i odzież (w. 25). Przywołał On trzy przykłady: ptaki, o które troszczy się Stwórca (w. 26-27), lilie, które Bogu zawdzięczają swoje piękno (w. 28-29) i piękną trawę, która szybko usycha (w. 30). Uczniowie Jezusa nie powinni się zbytnio troszczyć i pytać: Co będziemy jedli? Co będziemy pili? W co się ubierzemy? (por. w. 30) Nie powinni się też troszczyć o jutro (por. w. 34). Wasz Ojcie Niebieski wie, że tego wszystkiego potrzebujecie – mówi Jezus. Rabbi z Nazaretu chce nauczyć chrześcijan, żeby troskę o królestwo Boże i jego sprawiedliwość postawili na pierwszym miejscu w swoim życiu (por. w. 33a). Wszystkiego innego, potrzebnego do codziennego życia, im nie zabraknie (por. w. 33b). Tak brzmi łaciński tekst: Quaerite autem primum regnum Dei et iustitiam eius, et haec omnia adicientur vobis (Mt 6, 33), z którego mistrz Burgkmair umieścił swój napis pod drzeworytem. Wezwanie Sursum corda (w górę serca) wskazuje już teraz na to, co należało by czynić: modlitwy, medytacje i ofiara, jak to możemy zobaczyć na drzeworycie. W Liście do Rzymian znadujemy małe wytłumaczenie, czym jest królestwo Boże w odniesieniu do życia wspólnoty chrześcijańskiej: ...królestwo Boże to nie jedzenie i picie, ale sprawiedliwość, pokój i radość w Duchu Świętym. Kto tak służy Chrystusowi, jest miły Bogu i ma uznanie u ludzi. Starajmy się więc o to, co przynosi pokój i co służy wzajemnemu zbudowaniu (Rz 14, 17-19).

Jezu, Ty jesteś Panem życia.
Jezu, Ty chcesz, aby Twoi uczniowie zawsze byli za życiem.
Jezu, Ty oddałeś swoje życie za nas.


 
 
Archiv - Archiwum
Counter
web design net-golum